Zabytki Torunia Place i rynki

Rynek Nowomiejski w Toruniu: spokojniejszy brat Starówki

Gdy turyści myślą o Toruniu, niemal zawsze mają przed oczami gwarny Rynek Staromiejski z pomnikiem Kopernika. Wystarczy jednak kilka minut spaceru w dół deptaka, by trafić na drugi, zupełnie inny rynek. Rynek Nowomiejski w Toruniu to moje ulubione miejsce na kawę i obiad w ogródku — zaciszne, pełne zieleni, z niezwykłą historią dawnego miasta rzemieślników i gospodą działającą nieprzerwanie od ponad 530 lat!

Dwa miasta w jednym Najciekawsze zabytki

Data ostatniej aktualizacji: 29.08.2026

1264 Lokacja Nowego Miasta
190 lat Jako osobne miasto (do 1454 r.)
1489 Gospoda Pod Modrym Fartuchem
95 × 95 m Idealnie kwadratowy plac
Rynek Nowomiejski w Toruniu z dawnym zborem ewangelickim pośrodku
Rynek Nowomiejski w Toruniu z dawnym zborem ewangelickim pośrodku placu (fot. własna)

Większość osób kojarzy Toruń z monumentalnym Rynkiem Staromiejskim. Wystarczy jednak krótki spacer reprezentacyjną ulicą Szeroką i jej przedłużeniem — ulicą Królowej Jadwigi — by wyjść na zupełnie inny, idealnie kwadratowy plac. Dla mnie Rynek Nowomiejski to serce dawnego Nowego Miasta. To tutaj najchętniej odpoczywam od tłumów wycieczek, podziwiając zabytkowe kamienice i czując klimat dawnego, średniowiecznego rzemiosła.

Fascynująca historia

Dwa miasta w jednym: skąd w Toruniu wziął się drugi rynek?

Mało kto wie, że przez niemal 200 lat Toruń był w rzeczywistości dwoma zupełnie osobnymi miastami! Kiedy na Starym Mieście zabrakło miejsca dla przybywających osadników, w 1264 roku Krzyżacy założyli tuż obok Nowe Miasto Toruń. Miało ono własne mury obronne, własny herb, własnego burmistrza i swój własny ratusz. Oba miasta dzielił pas podmokłych łąk oraz Zamek Krzyżacki.

Sam Rynek Nowomiejski został wytyczony z zegarmistrzowską precyzją. Ma wymiary 95 na 95 metrów, a z każdego jego narożnika wybiegają pod kątem prostym dokładnie po dwie uliczki. Ten szachownicowy, geometryczny układ zachwyca urbanistów do dziś.

Kupcy kontra rzemieślnicy

Podczas gdy na Starówce rządzili bogaci kupcy handlujący zamorskim suknem i miedzią, Nowe Miasto było królestwem rzemieślników: garbarzy, piekarzy, piwowarów, garncarzy i kowali. Dopiero w 1454 roku, gdy torunianie wspólnie zbuntowali się przeciwko Krzyżakom, oba miasta połączyły się w jeden organizm.

Kalendarium Nowego Miasta

Powstanie i mury Wielka unia Nowa epoka placu
1264
Lokacja miasta

Krzyżacy zakładają Nowe Miasto

Powstaje niezależny ośrodek miejski z własnymi obwarowaniami, rynkiem i rzemieślniczym charakterem.

1454
Zjednoczenie Torunia

Stare i Nowe Miasto łączą siły

Po wybuchu powstania antykrzyżackiego miasta łączą się. Ratusz Nowomiejski traci funkcję głównej siedziby władz na rzecz Ratusza Staromiejskiego.

1824
Zbór Ewangelicki

Nowy kościół w sercu rynku

Na fundamentach rozebranego ratusza staje klasycystyczny zbór ewangelicki św. Trójcy — dzisiejsza siedziba Fundacji Tumult.

Spacer wokół rynku

Co warto zobaczyć przy Rynku Nowomiejskim?

Wokół placu wznoszą się urokliwe kamienice z różnych epok — od surowego gotyku po bogaty barok. Oto najważniejsze punkty, których nie możesz przegapić:

Centrum placu

Dawny Zbór Ewangelicki

Stoi dokładnie na środku rynku. Zbudowany w latach 1818–1824 na piwnicach dawnego ratusza. Charakterystyczna, monumentalna bryła z czerwonej cegły i jasnego tynku to dziś siedziba Fundacji Tumult i centrum wydarzeń kulturalnych.

Legenda od 1489 r.

Gospoda „Pod Modrym Fartuchem”

Jedna z najstarszych wciąż działających karczm w Polsce! Karmi gości nieprzerwanie od 1489 roku. Zatrzymywali się tu królowie Jan Olbracht i Kazimierz Jagiellończyk, a w 1812 r. jadł tu sam Napoleon Bonaparte.

Złoty Lew

Apteka „Pod Złotym Lwem”

Zabytkowa kamienica z piękną, pozłacaną figurą lwa nad portalem. Tradycje aptekarskie w tym miejscu sięgają wieków, a fasada zachwyca klasycystycznymi detalami.

Tuż za rogiem

Kościół św. Jakuba

Wychodząc z południowo-wschodniego narożnika rynku, trafisz na jedną z najwspanialszych gotyckich bazylik w Europie — ze słynnymi gwiaździstymi sklepieniami i podwójnym rzędem kaplic.

🎬 Ciekawostka filmowa — Wózek z filmu „Prawo i pięść”: Spacerując po płycie rynku, zauważysz charakterystyczną rzeźbę — dwukołowy wózek ręczny z walizkami i tobołami. To instalacja upamiętniająca kultowy polski film „Prawo i pięść” (1964 r., reż. Jerzy Hoffman i Edward Skórzewski) z niezapomnianą rolą Gustawa Holoubka oraz słynną balladą „Nim wstanie dzień”. Wyludnione, powojenne miasteczko na Ziemiach Odzyskanych „zagrał” w filmie właśnie toruński Rynek Nowomiejski!

Toruńskie legendy

Skąd wzięła się nazwa „Pod Modrym Fartuchem”?

Z gospodą przy Rynku Nowomiejskim 8 wiąże się jedna z najbardziej znanych toruńskich legend:

Legenda o karczmarzu Bartłomieju

Przed wiekami gospodę prowadził mistrz Bartłomiej, który nigdy nie rozstawał się ze swoim charakterystycznym, suto marszczonym fartuchem w modrym (ciemnoniebieskim) kolorze. Gdy w karczmie szykowano wielką biesiadę lub witano dostojnych gości, gospodarz wywieszał swój modry fartuch na drzwiach wejściowych. Był to dla całego Nowego Miasta znak: „wstępujcie, jadła i przedniego piwa u nas dostatek!”. Fartuch stał się z czasem oficjalnym symbolem gospody.

Praktyczne porady

Jak zwiedzać Rynek Nowomiejski? Wskazówki mieszkańca

Chwila oddechu od turystycznego zgiełku

Rynek Nowomiejski ma zupełnie inny rytm niż Starówka. Nie ma tu tylu straganów z pamiątkami, za to można przysiąść na ławce pod drzewami, posłuchać szumu fontanny i poczuć autentyczną atmosferę dawnego Torunia.

Galeria zdjęć

Rynek Nowomiejski w obiektywie

Zobacz najciekawsze zakątki drugiego toruńskiego rynku:

Dawny zbór ewangelicki na środku Rynku Nowomiejskiego w Toruniu
Dawny zbór ewangelicki św. Trójcy (Fundacja Tumult) na miejscu dawnego Ratusza Nowomiejskiego
Zabytkowa Gospoda Pod Modrym Fartuchem przy Rynku Nowomiejskim w Toruniu
Legendarna Gospoda „Pod Modrym Fartuchem” — działa nieprzerwanie od 1489 roku
Kamienice w pierzei Rynku Nowomiejskiego i zabytkowa Apteka Pod Złotym Lwem
Kamienice w pierzei rynku oraz zabytkowa Apteka „Pod Złotym Lwem”
Wózek filmowy upamiętniający film Prawo i pięść na Rynku Nowomiejskim
Stalowy wóz upamiętniający kręcenie filmu „Prawo i pięść” w 1964 roku
Lokalizacja i dojazd

Gdzie znajduje się Rynek Nowomiejski?

Plac leży na wschodnim krańcu zabytkowego centrum, na przedłużeniu ulicy Królowej Jadwigi. Możesz sprawdzić jego położenie także na naszej interaktywnej mapie Starówki.

Informacje praktyczne

Rynek Nowomiejski, 87-100 Toruń (strefa piesza)
Otwarty całą dobę; wstęp wolny
Najbliższy parking: Plac św. Katarzyny (3 min pieszo). Zobacz nasz poradnik o parkingach w Toruniu.
Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania o Rynek Nowomiejski w Toruniu

Czym różni się Rynek Nowomiejski od Staromiejskiego w Toruniu?

Rynek Nowomiejski był sercem rzemieślniczego Nowego Miasta, założonego w 1264 roku jako osobne miasto z własnymi prawami i burmistrzem. Jest znacznie spokojniejszy, ma idealnie kwadratowy kształt (ok. 95 × 95 m), a w jego centrum zamiast gotyckiego ratusza stoi dawny zbór ewangelicki.

Co się stało z dawnym Ratuszem Nowomiejskim?

Średniowieczny Ratusz Nowomiejski po zjednoczeniu Torunia w 1454 roku stracił na znaczeniu i pełnił funkcje pomocnicze (m.in. sądu i magazynu). Na początku XIX wieku z powodu fatalnego stanu technicznego został rozebrany, a na jego gotyckich fundamentach wzniesiono klasycystyczny kościół ewangelicki św. Trójcy (dzisiejszą siedzibę Fundacji Tumult).

Czy Gospoda Pod Modrym Fartuchem jest najstarsza w Toruniu?

Tak! Działa nieprzerwanie od 1489 roku i jest jedną z najstarszych karczm w całej Polsce. Według tradycji gościli w niej polscy królowie (Jan Olbracht, Kazimierz Jagiellończyk), a w 1812 roku posiłek jadł tu sam Napoleon Bonaparte.

Co symbolizuje wózek z tobołami na Rynku Nowomiejskim?

Rzeźba przedstawiająca wózek ręczny z walizkami i tobołami to instalacja upamiętniająca kultowy polski film „Prawo i pięść” (1964 r., reż. Jerzy Hoffman i Edward Skórzewski) z wybitną rolą Gustawa Holoubka. To właśnie toruński Rynek Nowomiejski i otaczające go kamienice „zagrały” w tym filmie opustoszałe, powojenne miasteczko na Ziemiach Odzyskanych.

Jak najszybciej dojść z Rynku Staromiejskiego na Rynek Nowomiejski?

Wystarczy przejść spacerem głównym toruńskim deptakiem – ulicą Szeroką, która za skrzyżowaniem z ulicą Podmurną przechodzi bezpośrednio w ulicę Królowej Jadwigi. Cały spacer zajmuje około 5 minut.

Gdzie zaparkować samochód w pobliżu Rynku Nowomiejskiego?

Rynek leży w strefie pieszej. Najbliższe wygodne parkingi płatne to: Parking Podziemny pod Placem św. Katarzyny (ok. 3 minuty pieszo), parking przy ul. Wola Zamkowa oraz parking pod mostem przy Bulwarze Filadelfijskim.

Dokąd iść dalej?

Z Rynku Nowomiejskiego możesz w kilka minut dotrzeć do kolejnych wspaniałych miejsc w Toruniu:

Kościół św. Jakuba

Tuż za rogiem rynku — monumentalna gotycka świątynia z podwójnymi kaplicami.

Zamek Krzyżacki

Malownicze ruiny warowni zburzonej przez torunian w 1454 roku.

Historia Torunia

Dowiedz się więcej o lokacji Nowego Miasta w 1264 r. i zjednoczeniu Torunia.

Przewodnik po Toruniu

Wróć do spisu wszystkich zabytków i zaplanuj resztę dnia.