Ulica Podmurna w Toruniu: najdłuższa ulica Starówki okiem mieszkańca
Dla wielu turystów to jedynie skrót między Zamkiem Krzyżackim a północnymi obwarowaniami.
Dla mnie to magiczny, brukowany wehikuł czasu i jedno z najciekawszych miejsc na turystycznej mapie miasta.
Przespaceruj się ze mną ulicą Podmurną – dumną granicą dawnych światów, pełną spichlerzy, gotyckich baszt i ukrytych detali.
Słynna ulica Podmurna w Toruniu to prawdziwy historyczny unikat.
Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć w Toruniu, aby poczuć autentyczny, surowy klimat dawnego grodu Kopernika (nieco na uboczu najbardziej zatłoczonych deptaków), trafiłeś idealnie. To najdłuższa ulica całej toruńskiej Starówki. Jako mieszkaniec często zabieram tu znajomych zaraz po wyjściu z ruin Zamku Krzyżackiego. Spacer wzdłuż monumentalnych murów z czerwonej cegły to obowiązkowy punkt każdego przewodnika. Gotów na podróż w czasie?
Fakty i historia
Dawna granica dwóch światów – historia ulicy Podmurnej
Często zaskakuję moich gości jednym prostym faktem: dawniej Toruń nie był jednym miastem! Istniały dwa odrębne, nierzadko rywalizujące ze sobą organizmy miejskie:
Stare Miasto: bogate, patrycjuszowskie, o handlowym rodowodzie.
Nowe Miasto: nieco skromniejsze, zasiedlone głównie przez rzemieślników.
Ulica Podmurna – jak sama nazwa pięknie wskazuje – biegła dokładnie pod potężnym murem obronnym, który te dwa światy oddzielał. Tuż za murem (od strony Nowego Miasta) ciągnęła się fosa napełniona wodą. Dopiero w 1454 roku król Kazimierz Jagiellończyk nakazał połączyć obie części w jedno wielkie miasto. Dziś spacerując po kocich łbach Podmurnej, idziemy dokładnie dawnym średniowiecznym pasem granicznym, co dla mnie osobiście jest niesamowitą sprawą.
1454 r.
Połączenie miast
XIII w.
Początki zabudowy
1 km
Ok. długość pasa murów
Zabytki i Architektura
Co zobaczyć na Podmurnej? Średniowieczne spichrze i obronne baszty
W średniowieczu i latach późniejszych Podmurna była ulicą tętniącą życiem gospodarczym. Do samego muru miejskiego dobudowywano tzw. „budy” – bardzo skromne domostwa, w których swoje warsztaty mieli szewcy, ślusarze czy kaletnicy. Dziś te czasy minęły, ale ulica pozostawiła po sobie fenomenalne zabytki Torunia:
Baszty i Spichrze – perły gotyku
To tutaj wznoszą się dumne strażniczki dawnego grodu: Baszta Koci Łeb (jedna z nielicznych o unikalnym okrągłym kształcie), Baszta Monstrancja oraz baszty pod nr 26 i 30. Nie można przegapić również spichlerzy! Przy ul. Podmurnej 1 (obecnie Dom Muz) stoi niezwykle cenny gotycki spichlerz z przełomu XIII i XIV wieku. Tuż obok, nad przecinającą ją ulicą Ciasną, zauważycie zawieszone w powietrzu malownicze ceglane łuki rozporowe, łączące dawne magazyny zbożowe.
Okiem mieszkańca
Ukryte atrakcje Torunia: Galeria Pasja i poetyckie murale
Jeśli tak jak ja lubisz odkrywać miejsca, których próżno szukać na pierwszych stronach krzykliwych przewodników turystycznych, zwolnij krok między kamienicami nr 52 i 56. Za stylowym płotkiem kryje się plenerowa instalacja – Galeria Pasja. Zobaczysz tam urokliwe rzeźby krzyżaków i zamyślonych mieszczan przysiadłych na starych murach.
Ale to, co najbardziej przykuwa mój wzrok podczas cowieczornych spacerów, to artystyczne murale wyeksponowane na szczytowych ścianach sąsiednich kamienic. Najbardziej znany przedstawia XVII-wieczny plan Torunia autorstwa Mateusza Meriana. Opatrzono go genialnym cytatem z wiersza Zbigniewa Herberta:
„Miasto stoi nad wodą gładką jak pamięć lustra.”
To absolutnie idealne tło do klimatycznego, pamiątkowego zdjęcia z wizyty w naszym pięknym mieście!
Galeria
Ulica Podmurna w obiektywie – spacer wzdłuż murów
Zobacz, jak prezentują się najważniejsze zakamarki tej przymurnej ulicy z mojej perspektywy. Znajdziesz tu surowość gotyckiej cegły zmieszaną ze współczesną sztuką.
Fragment wysokich murów miejskich ciągnących się wzdłuż ulicy Podmurnej. Wyraźnie widać nierówności cegieł pamiętających czasy średniowiecznego podziału Torunia.
Jedna z kilku zachowanych baszt obronnych (nr 30), wtopiona w linię dawnych murów. W XIX wieku wiele z nich przebudowano na spichrze i cele mieszkalne.
Gotycki spichlerz pod adresem Podmurna 1 (dzisiejszy Dom Muz). Pochodzi z końca XIII wieku i zachwyca surową bryłą z ozdobnymi fryzami.
Ukryty skarb dla spostrzegawczych turystów – mural inspirowany poezją Z. Herberta i historycznym rzutem miasta, wciśnięty między kamienice nr 52 i 56.
Archiwalne zdjęcia
Ulica Podmurna na starych pocztówkach
Tak dawniej wyglądał spacer ulicą Podmurną. Poniższe archiwalne kadry pochodzą ze zbiorów Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej.
Domena publiczna
Dawny wygląd zabudowań przymurnych
Źródło i prawa do grafiki: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa, domena publiczna.
Planowanie wizyty
Gdzie dokładnie biegnie ulica Podmurna?
Ulica rozciąga się łukiem od okolic Zamku Krzyżackiego i rzeki Wisły aż w kierunku północnym (w stronę Placu Teatralnego), wyznaczając naturalną granicę wschodnią Starego Miasta.
Informacje praktyczne
Toruń Starówka, ciągnie się od ruin Zamku na północ.
Dostępna dla pieszych przez całą dobę — doskonała na cichy spacer.
Skrzyżowania z kluczowymi traktami (Szeroka, Ciasna, Mostowa).
Zaraz po przejściu całej ulicy Podmurnej gorąco zachęcam do "zapadnięcia się" w labirynt węższych alejek lub skierowania kroków w stronę najwęższego punktu na mapie miasta – ulicy Ciasnej!
Pytania i odpowiedzi
Ulica Podmurna w Toruniu – FAQ
Skąd pochodzi nazwa ulicy Podmurnej w Toruniu?
Nazwa ulicy wywodzi się bezpośrednio od jej historycznego położenia. Biegła ona tuż pod murem obronnym (stąd „Pod-murna”), który aż do 1454 roku twardo rozdzielał terytoria Starego i Nowego Miasta w Toruniu.
Jakie zabytki można zobaczyć na ulicy Podmurnej?
Ulica słynie z doskonale zachowanych fragmentów murów obronnych, gotyckich baszt (np. Baszta Koci Łeb, Baszta Monstrancja) oraz jednych z najstarszych w Polsce spichlerzy – w tym XIII-wiecznego spichrza pod numerem 1 (obecnie Dom Muz).
Kim byli dawni mieszkańcy ulicy Podmurnej?
W średniowieczu ulica miała charakter wysoce gospodarczy. Do murów obronnych dobudowywano tzw. „budy”, w których swoje warsztaty i małe domostwa mieli ubożsi rzemieślnicy – szewcy, ślusarze, nożownicy czy kaletnicy.
Czy baszty na ulicy Podmurnej można zwiedzać w środku?
Większość zachowanych baszt przy ul. Podmurnej (jak te pod nr 26 i 30) przeszła w XIX wieku w ręce prywatne, służąc za spichrze, a obecnie często pełni funkcje biurowe. Podziwiać je można głównie z zewnątrz, spacerując wzdłuż brukowanego traktu.
Gdzie na ulicy Podmurnej znajdę poetyckie murale?
Artystyczne murale (m.in. z dawnym planem Torunia i cytatem ze Zbigniewa Herberta) znajdują się na ścianach szczytowych pomiędzy kamienicami o numerach 52 i 56, tuż przy urokliwej Galerii Pasja.
