Niecałe 50 kilometrów na północny wschód od centrum Torunia, wśród malowniczych pagórków i lasów Ziemi Dobrzyńskiej, kryje się mała wieś o wielkim znaczeniu dla światowej muzyki. To właśnie w Szafarni w latach 1824 i 1825 swoje młodzieńcze wakacje spędzał Fryderyk Chopin. Tutaj po raz pierwszy zasłuchał się w melodie wiejskich skrzypków, tu redagował pełen humoru „Kuryer Szafarski” i stąd ruszył w podróż do Torunia, by zachwycić się naszymi toruńskimi piernikami!
Data ostatniej modyfikacji: 27.10.2026
Kiedy po intensywnym zwiedzaniu gotyckich zabytków Torunia szukamy z rodziną miejsca na spokojne, zielone popołudnie poza miastem, Szafarnia zawsze znajduje się na szczycie naszej listy. Wystarczy minąć Lubicz, przejechać przez dolinę Drwęcy i minąć zamek w Golubiu-Dobrzyniu, aby po niespełna trzech kwadransach znaleźć się w zupełnie innym świecie — tam, gdzie wśród dwustuletnich lip i dębów z głośników ukrytych w parkowych alejkach cicho płyną nokturny i mazurki.
Wybierz interesującą Cię część naszej muzycznej opowieści z przycisków poniżej lub sprawdź Program wycieczki po prawej stronie ekranu:
Skąd w ogóle wziął się pomysł, aby wychowany w Warszawie, genialnie uzdolniony nastolatek przyjechał akurat na Ziemię Dobrzyńską? Wszystko zaczęło się ćwierć wieku wcześniej. Zanim ojciec kompozytora, Mikołaj Chopin, poślubił Justynę Krzyżanowską i osiadł w stolicy, pod koniec XVIII wieku pracował jako francuski guwerner w szlacheckiej rodzinie Dziewanowskich herbu Jastrzębiec (uczył dwóch młodych braci: Juliusza oraz Jana Nepomucena Dziewanowskiego — późniejszego bohatera szarży pod Somosierrą i ojca chrzestnego siostry Fryderyka, Ludwiki Chopin).
Serdeczna przyjaźń przetrwała pokolenia: syn właściciela Szafarni Juliusza Dziewanowskiego — Dominik („Domuś”) Dziewanowski — uczył się razem z Fryderykiem w Liceum Warszawskim i mieszkał na stancji prowadzonej przez państwa Chopinów. Ponieważ 14-letni „Frycek” był chłopcem niezwykle szczupłym, bladym i chorowitym, rodzice z radością przyjęli zaproszenie gospodarza majątku Juliusza Dziewanowskiego oraz zarządzającej domem jego siostry, panny Ludwiki Dziewanowskiej. Młody kompozytor spędził w Szafarni dwa pełne sezony wakacyjne: od sierpnia do września 1824 roku oraz ponownie latem 1825 roku.
Jeśli kojarzysz Chopina wyłącznie jako posągowego, melancholijnego romantyka z późnych portretów, w Szafarni poznasz jego zupełnie inne oblicze — nastolatka obdarzonego genialnym zmysłem komicznym i talentem literackim. Aby nie pisać do rodziców nudnych, grzecznych listów, 14-letni Fryderyk latem 1824 roku wymyślił własną rękopiśmienną gazetę: „Kuryer Szafarski”, wzorowaną na prawdziwym „Kurierze Warszawskim”!
W tej rubryce młody „redaktor Pichon” opisywał w podniosłym, dyplomatycznym tonie codzienne wydarzenia z majątku Dziewanowskich: swoje recitale na fortepianie, wywrócenie dzieży z ciastem chlebowym przez kucharkę, a także perypetie zwierząt gospodarskich: „Krowa tak gwałtownie zachorowała, że aż się w ogrodzie pasie. Dnia 14 m.b. wypadł wyrok, ażeby pod karą śmierci żadne prosię nie ważyło się wchodzić do ogrodu”.
Wszystko, co działo się poza opłotkami Szafarni, trafiało do działu zagranicznego! Fryderyk donosił m.in.: „Dnia 25 m. i r. b. w Białkowie kot zadusił kurę, której nikt odżałować nie może” oraz opisywał sąsiada, który „chciał czytać Monitora”, więc wysłał służącego do księży karmelitów w Oborach po pismo periodyczne. Z kolei rok później (w liście z 1825 r.) z humorem relacjonował wyprawę na zamek w Golubiu, skąd przez lunetę wypatrzył po pruskiej stronie rzeki... „świnię zagraniczną”!
Podczas drugich wakacji w Szafarni, w sierpniu 1825 roku, 15-letni Chopin przekroczył
granicę zaboru pruskiego i przyjechał na kilkudniową wycieczkę do Torunia (odwiedził
wówczas także pałac w pobliskim Turznie). W naszym mieście zatrzymał się w Pałacu Fengerów
przy ul. Mostowej 14 — domu rodzinnym hrabiny Ludwiki Skarbkowej, matki jego ojca
chrzestnego Fryderyka Skarbka.
Chłopiec zwiedził toruńskie fortyfikacje, gotyckie kościoły, Ratusz Staromiejski,
Dom Kopernika oraz Krzywą Wieżę, ale w słynnym
liście z Szafarni do Jana Matuszyńskiego przyznał szczerze: „(...) największą impresję, czyli
alias wrażenie, pierniki na mnie uczyniły. (...) To wszystko jednak nie
przechodzi pierników, oj, pierników, z których jeden posłałem do Warszawy!”.
Zanim przekroczysz próg białego pałacyku, warto wyjaśnić ważną ciekawostkę historyczną: drewniany, modrzewiowy dwór Dziewanowskich, w którym w latach 1824–1825 mieszkał Chopin, stał nieco głębiej w parku i został rozebrany w 1910 roku (z tamtej epoki przetrwała skromna oficyna w północno-wschodniej części parku). Obecny, murowany klasycystyczno-eklektyczny pałacyk pochodzi z drugiej połowy XIX wieku.
Tradycja chopinowska odrodziła się tu 25 września 1949 roku (w setną rocznicę śmierci kompozytora), gdy z inicjatywy m.in. Andrzeja Szwalbego zorganizowano pierwszy koncert i otwarto Izbę Pamięci (przemianowaną w 1952 r. na Ośrodek Kultu F. Chopina), zajmującą początkowo dwie sale budynku dzielonego ze szkołą podstawową. Po groźnym pożarze ze stycznia 1979 roku i generalnym remoncie, w 1988 roku otwarto odnowioną placówkę, a w 2004 roku — po wyprowadzce szkoły — samorząd województwa kujawsko-pomorskiego przekazał cały pałacyk na potrzeby Ośrodka Chopinowskiego w Szafarni.
Jak wygląda zwiedzanie wnętrz dworku i otaczającego go terenu krok po kroku?
Tuż po wejściu do dworku z animowanego, multimedialnego portretu wita Cię sam młody Fryderyk Chopin, opowiadając o swoich wakacjach u Dziewanowskich. Dalej przechodzisz do serca pałacyku — eleganckiej Sali Koncertowej, w której honorowe miejsce zajmuje mistrzowski fortepian Steinway & Sons. W dni bez koncertów obejrzysz tu ciekawy film o szafarskich latach kompozytora.
W salach ekspozycyjnych czekają stylizowane wnętrza z epoki: zobaczysz faksymilia oryginalnych numerów „Kuryera Szafarskiego”, pierwsze wydania nut, portrety kompozytora i kobiet jego życia, odlew dłoni Chopina, zabytkowe XIX-wieczne instrumenty oraz makietę dawnego modrzewiowego dworku Dziewanowskich.
Prawdziwym skarbem Szafarni jest otaczający pałacyk XIX-wieczny park ze stawami. Rosną tu drzewa, które naprawdę pamiętają młodego Fryderyka! Aż 6 z nich to pomniki przyrody: rozłożysta „Lipa Chopina”, cztery potężne „Dęby Dziewanowskich” oraz zabytkowa grusza. Wśród alejek znajdziesz ukwiecony fortepian, plenerowe instrumenty oraz stempel pielgrzymkowy (przez Szafarnię do Torunia biegnie polski odcinek Szlaku św. Jakuba — Camino Polaco!).
Po spacerze koniecznie zejdź do zabytkowych, ceglanych piwnic dworku, w których działa klimatyczna kawiarnia artystyczna (z wyjściem do ogrodu). Oprócz klasycznego espresso i domowych ciast spróbujesz tu słynnej kawy żołędziowej parzonej według XIX-wiecznej receptury — dokładnie takiej, jaką w 1825 roku pił tu młody Chopin!
🌳 Wskazówka od mieszkańca: Kiedy wybieramy się do Szafarni w pogodny weekend, zawsze łączymy ten wyjazd z wizytą na oddalonym o zaledwie 7 kilometrów Zamku Krzyżackim w Golubiu-Dobrzyniu (słynnej rezydencji królewny Anny Wazówny). Obie atrakcje dzieli niecałe 10 minut jazdy samochodem, co tworzy gotowy, idealny plan na jednodniową wycieczkę z Torunia!
Ośrodek Chopinowski w Szafarni to nie cichy skansen, w którym muzyki słucha się wyłącznie z nagrań. Przez cały rok działa tu jedna z najbardziej prestiżowych kameralnych scen muzycznych w naszym województwie, uzupełniająca ofertę instytucji kulturalnych w Toruniu:
Ośrodek Chopinowski w Szafarni (powiat golubsko-dobrzyński, gmina Radomin) leży około 48 kilometrów na północny wschód od centrum Torunia — zaledwie 7 km za Golubiem-Dobrzyniem. Dojazd samochodem z Torunia (przez Lubicz, Elgiszewo i Golub-Dobrzyń drogami DW 534 lub DW 569) zajmuje około 45–50 minut. Na wybrane koncerty Ośrodek uruchamia także specjalny autobus dla melomanów („Chopin Bus”) kursujący z Torunia i Golubia-Dobrzynia.
Młody Fryderyk Chopin spędził w Szafarni dwa letnie sezony wakacyjne: w 1824 roku (jako 14-latek) oraz w 1825 roku (jako 15-latek). Przyjechał tu na zaproszenie Juliusza Dziewanowskiego oraz jego siostry Ludwiki — właścicieli majątku i rodziny jego szkolnego przyjaciela z Liceum Warszawskiego, Dominika („Domusia”) Dziewanowskiego. Obie rodziny łączyła wieloletnia przyjaźń, ponieważ ojciec kompozytora, Mikołaj Chopin, w młodości pracował u Dziewanowskich jako guwerner. Wiejski klimat Ziemi Dobrzyńskiej miał wzmocnić wątłe zdrowie nastoletniego Fryderyka.
Nie — modrzewiowy dwór rodziny Dziewanowskich, w którym w latach 1824–1825 mieszkał i grał Fryderyk Chopin, znajdował się nieco głębiej w parku i został rozebrany w 1910 roku (z czasów kompozytora zachowała się sąsiednia oficyna). Obecny, odrestaurowany pałacyk o cechach klasycystyczno-eklektycznych pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Czasy młodego Chopina pamiętają natomiast wiekowe drzewa w 3,6-hektarowym parku krajobrazowym, w tym pomnikowa „Lipa Chopina”, cztery „Dęby Dziewanowskich” oraz zabytkowa grusza.
„Kuryer Szafarski” to rękopiśmienna, pełna błyskotliwego humoru gazetka wakacyjna, którą 14-letni Fryderyk Chopin pisał latem 1824 roku i wysyłał rodzicom do Warszawy zamiast tradycyjnych listów. Wzorując się na stołecznym „Kurierze Warszawskim”, dzielił wiadomości na „krajowe” (z dworu w Szafarni) i „zagraniczne” (z sąsiednich wsi), podpisując artykuły anagramem swojego nazwiska jako „JPan Pichon”. Każdy numer przed wysyłką zatwierdzała domowa „cenzorka” — panna Ludwika Dziewanowska.
Ośrodek Chopinowski w Szafarni jest otwarty dla zwiedzających od wtorku do piątku w godz. 8:00–16:00 oraz w soboty i niedziele w godz. 12:00–16:00 (w lipcu i sierpniu w niedziele od 10:00 do 16:00, a w soboty z koncertem w godz. 14:00–19:00). W poniedziałki instytucja jest nieczynna. Wstęp do zabytkowego parku ze stawem i ukwieconym fortepianem jest bezpłatny w godzinach pracy Ośrodka.
W działającej w zabytkowych piwnicach dworku kawiarni artystycznej można napić się m.in. tradycyjnej kawy żołędziowej (dokładnie takiej, jaką 15-letni Fryderyk pił w Szafarni w 1825 roku na zalecenie warszawskich lekarzy aż po siedem filiżanek dziennie!), a także klasycznego espresso, herbat ziołowych oraz domowych ciast podawanych w ogrodzie z widokiem na park.
Po wizycie w Szafarni zobacz w Toruniu miejsca, które w 1825 roku zachwyciły 15-letniego Fryderyka Chopina: